Gıda israfı Nedir?

Gıda israfının tarihi,küreselleşmenin ve teknolojinin gelişmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Her zamankinden daha fazla üretim ve ticaretin olduğu bir dünyada,tedarik zincirleri uzar ve her kıtalararası bir yolculuk yapar. Mesela Rusya'da Antalya domateslerinin tüketilmesi. Tarladan sofraya uzanan bu yolculukta, yiyecekler her aşamada kaybolur veya israf edilir.

Gıda israfı istatistikleri ve sayılarla israf örnekleri

Dünyada üretilen tüm gıdaların üçte biri ( yaklaşık 1,3 milyar ton) çeşitli nedenlerden dolayı kaybolmakta veya israf olmaktadır. Bununla birlikte Dünya genelinde 690 milyon aç kalmaktadır.

FAO gıda istatistik verilerine göre ise 750 milyon kişi yeterli ve besleyici gıdaya ulaşamamaktadır.

Eğer Dünyada gıda atıkları bir ülke olsaydı, ABD ve Çin'den sonra en büyük üçüncü sera gazı salgılayan ülke olurdu.

Küresel gıda atığının oluşturduğu sera gazı emisyon ise yaklaşık %8 oranındadır.

En ilginç gıda israfı istatistiği ise Dünyanın tarım arazilerinin yaklaşık %30'unun,asla yenmeyen yiyecekleri üretmek için kullanılmasıdır.

Her yıl dünyada üretilen meyve ve sebzelerin yaklaşık %45'i çöpe gitmekte ve israf olmaktadır.

Tarladan,sofraya gerçekleşen bu israf, gelişmekte olan ülkelerde %40'ının hasat sonrası ve işlenme aşamalarında olurken, sanayileşmiş yaygın olduğu gelişmiş ülkelerde ise %40'ı perakende ve tüketici düzeyinde olmaktadır.

Küresel seviye gıda israfının oluşturduğu ekonomik zarar ise 990 milyar dolar civarındadır.

Paylaşılan tüm bu verilere karşın,dünyada tüm insanlığa yetecek kadar gıda olmasına rağmen, dünya da her 9 kişiden biri açlık sınırındadır.

En çok israf yapan ülkeler

Gıda israfının tedarik zincirinde kayıpları ülkelerin gelişmişlik düzeyi,teknolojik düzeyleri,ekonomik durumları vb. ölçütlere göre değişmektedir. Örneğin gelişmekte olan ülkelerde,tedarik zincirinin ilk aşamalarında gıda israf olurken, gelişmiş ülkelerde ise gıda israfı perakende ve tüketici düzeyinde olmaktadır.

Amerika gıda israfı verileri

Amerika da yaşayan tüketiciler tüm perakendecilerden daha fazla gıdayı çöpe atmaktadır. Amerika da ki israf verilerine baktığımızda tüm yiyeceklerin %43'ünün israf edildiğini görmekteyiz. Bu veriyi biraz daha detaylandırdığımızda ise aslında Amerikada her yıl 40 milyon tondan fazla yiyeceğin çöpe gittiği sonucuna varmaktayız.Gıda israfının amerikan ekonomosine yıllık zararı ise 161 milyar dolar civarındadır.

Avrupa da gıda israfı verileri

Avrupa Birliği genelindeki bütün üye ülkelere ait bütünsel bir israf araştırması olmadığı için avrupa da gıda israfının boyutlarını saptayabilmek zordur.Avrupa da gerçekleştirilen en son ki araştırmalar ise bütün gıda atıklarının %50'sinden fazlasının hane halkı tarafından gerçekleştirildiğini ortaya çıkarmaktadır.Daha detaylı verilerde ise bu yıllık 47 milyon ton gıdanın israfı olduğu ve bunun ekonomik değerinin ise 98 milyar Euro'ya civarında olduğu görülmektedir.

Avustralya'da gıda israfı verileri

Avustralya da her yıl 7,3 milyon ton gıdanın perakende ve tüketici düzeyinde israf edildiği ve ekonomiye yıllık zararının ise 20 milyar dolar civarında olduğu ortaya çıkmaktadır.

Çin de gıda israfı verileri

Yapılan araştırmalara(PDO) göre Çin deki büyükşehirlerde yılda ortalama 17 ila 18 milyon ton gıdayı boşa israf olduğu ve bu israfın Çin'in farklı bölgelerinde bulunan 40-50 milyon insanın yeterli besine ulaşmasını sağlayabileceği ifade ediliyor.
türkiye de gıda israfı rakamları

Türkiye de gıda israfı verileri

2019 yılında yapılan araştırmalarda Türkiye de yapılan gıda israfı miktarı 26 milyon ton civarındadır. 2023 yılında ise bu rakamın 38 milyon tona ulaşması beklenmektedir.Birleşmiş Milletler yayınlanan israf karnesi raporunda ise Türkiye’de her yıl kişi başına 93 kg yiyecek israf olmaktadır.Türkiye de gerçekleşen israfın %40'ı tedarik zincirinin çeşitli süreçlerinde olduğu gözlemlenmektedir.

İstanbul da atık yönetiminden sorumlu İSTAÇ tarafından açıklanan çeşitli verilerde ise İstanbuldaki işletmelerden toplanan atıkların %48'inin organik yiyeceklerden oluştuğu ortaya çıkmaktadır.